مجاهد خستگی ناپذیر/ او به معنای واقعی کلمه جزو انسان‌های صالح بود

به گزارش خبرنگار فرهنگی اجتماعی «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ در پی درگذشت دکتر عباس شیبانی مبارز انقلابی و یار دیرین و صدیق انقلاب در شامگاه پنج شنبه ۱ دی ۱۴۰۱ ، و انتشار خبر عروج‌شان رهبر انقلاب اسلامی ضمن اقامه نماز بر پیکر ایشان، پیامی را به شرح زیر در خصوص شخصیت و منش این مرحوم بیان داشتند، همچنین انتشار خبر درگذشت دکتر عباس شیبانی موجب واکنش های مختلف روزنامه امروز کشور شد که در ذیل به بررسی آنها خواهیم پرداخت:

وصف رهبر انقلاب درباره یک عمر مجاهدت مرحوم دکتر عباس شیبانی:

 دکتر شیبانی قبل و بعد از انقلاب به معنای واقعی کلمه مبارز و مشغول کار و تلاش بود حضرت آیت الله خامنه ای صبح امروز جمعه دوم دی ماه با حضور در کنار پیکر مرحوم دکتر عباس شیبانی ضمن اقامه نماز و قرائت فاتحه از تلاشهای آن مرحوم در خدمت به نهضت امام خمینی (ره) در دوران قبل و بعد از انقلاب اسلامی تجلیل کردند. «آقای دکتر شیبانی به معنای واقعی کلمه جزو انسانهای صالح بود ما ایشان را خیلی وقت است سالها است یعنی شاید پنجاه و چند سال است می شناسیم. اینها بخشهایی از بیانات کوتاه رهبر معظم انقلاب اسلامی درباره مرحوم دکتر شیبانی پس از ادای نماز بر پیکر وی است.

آقای شیبانی بعد از چند دهه تلاش و مجاهدت در راه خدا صبح جمعه دوم دی ۱۴۰۱ به دیار باقی شتافت، پیکر ایشان را آورده بودند تا نماز را رهبر انقلاب اسلامی بخوانند. تمجید از این شخصیت باسابقه و مخلص اما منحصر به عبارات بالا نبود «آدم فعّال خیرخواه و آماده به کار و به معنای واقعی کلمه مبارز بود؛ واقعاً این جوری بود.» بیش از پنج دهه همراهی و آشنایی با دکتر شیبانی مقاطع مهمی از تاریخ مبارزات مردم ایران را قبل و بعد از انقلاب اسلامی برای یاران امام راحل و مبارزان و انقلابیون رقم زده که حضرت آیت الله خامنه ای به آن اشاره کردند.

دور از انتظار هم نبود در این مراسم که اعضای خانواده آن مرحوم نیز حاضر بودند اشاراتی به این همراهی پنجاه و چند ساله با انقلاب شود ایشان تازه از زندان آزاد شده بود به نظرم سال ۴۷ یا ۴۸ بود که با ایشان آشنا شدیم.... من با مرحوم طاهر احمدزاده از مشهد آمدیم تهران، یک کاری داشتیم ،اینجا لازم بود جمعی از افراد صاحب فکر و صاحب نظر و مانند اینها مثل آقای طالقانی مهندس بازرگان دکتر سحابی، اینهایی که بودند جمع میشدند؛ من و آقای احمدزاده یک حرفی برای آنها داشتیم. احمدزاده گفت که جمع کردن اینها کار ما نیست کار عباس شیبانی است؛ او میتواند اینها را جمع .کند این بود که با ایشان تماس گرفتیم و آمد و گفتیم ما چنین کاری داریم فوراً - به نظرم شاید در ظرف دو روز یک جلسه ی پانزده شانزده نفره از دکتر شریعتی آقای بهشتی آقای مطهری همه را جمع کرد؛ یک آدم این جوری بود؛ آماده به کار بعد از انقلاب هم به معنای واقعی کلمه ایشان مشغول کار بود مشغول تلاش بود.

اما سمت دیگر همه این تلاشها و مجاهدتهای مرحوم دکتر ،شیبانی همراهی همسری بود که در این مسیر از هیچ اقدامی برای کمک فروگذار نکرد. موضوعی که از چشم رهبر انقلاب اسلامی پنهان نماند. گویی که نمیشود از تلاشها و مجاهدتهای آن مرحوم سخن گفت ولی از همسرش مرحوم خانم انسیه مفیدی یادی نکرد خانمش هم با ایشان خیلی واقعاً همراهی .کرد خدا ان شاء الله خانم مفیدی را رحمت کند.» دکتر عباس شیبانی از مبارزان قدیمی دوران انقلاب اسلامی بود که شامگاه پنج شنبه ۱ دی ۱۴۰۱ به لقاءالله پیوست عضویت در شورای ،انقلاب نمایندگی مجلس خبرگان قانون اساسی وزیر کشاورزی پنج دوره نمایندگی مردم تهران در مجلس شورای اسلامی ریاست دانشگاه تهران کاندیداتوری انتخابات ریاست جمهوری دوره دوم و پنجم و سه دوره عضویت در شورای شهر تهران از سوابق وی بود.

روزنامه ها در شماره امروز خود به این موضوع پرداخته‌اند  که در ادامه به گزیده‌ای از آنها اشاره می‌کنیم:

روزنامه جمهوری اسلامی نوشت: دکتر عباس شیبانی، پزشک و سیاستمدار و از مبارزین دوران انقلاب اسلامی و یار صدیق امام خمینی(ره) و رهبر انقلاب و از شخصیت های مردمی در طول نهضت اسلامی، پس از یک دوره بیماری شامگاه پنجشنبه دعوت حق را لبیک گفت. پیکر مرحوم عباس شیبانی دیروز با حضور خانواده و جمعی از مقامات کشوری و لشکری تشییع و در قطعه 70 بهشت زهرا(ع) به خاک سپرده شد. رهبر معظم انقلاب پس از اقامه نماز بر پیکر مرحوم شیبانی با تجلیل از تلاش های آن مرحوم در خدمت به نهضت امام خمینی (ره) در دوران قبل و بعد از انقلاب اسلامی تجلیل کردند و گفتند: دکتر شیبانی قبل و بعد از انقلاب به معنای واقعی کلمه مبارز و مشغول کار و تلاش بود .

در ادامه این مطلب آمده است: رئیس جمهور در پیام خود درگذشت عباس شیبانی از مبارزان پیشکسوت انقلاب اسلامی را به بازماندگان و علاقه مندان ایشان تسلیت گفت و از درگاه خداوند برای آن مرحوم رحمت و رضوان الهی مسئلت کرد. رئیس جمهور تصریح کرد: این مجاهد خستگی ناپذیر، مدیر و سیاستمدار انقلابی، عمری را در مبارزات و خدمت خالصانه به مردم گذراند و از فرهنگ اصیل ساده زیستی و پایبندی به اصول انقلاب دست برنداشت. به همین مناسبت رئیس جمهوری رئیس مجلس، رئیس قوه قضائیه و دیگر مسئولان در پیام های جداگانه،درگذشت دکتر شیبانی را تسلیت گفتند: در پیام رئیس جمهوری آمده است : درگذشت جناب آقای دکتر عباس شیبانی، از مبارزان پیشکسوت انقلاب اسلامی و نماینده مجلس خبرگان قانون اساسی، ادوار مجلس شورای اسلامی و شورای شهر تهران مایه تأسف گردید. این مجاهد خستگیناپذیر، مدیر وسیاستمدار پاکدست و انقلابی و پزشک خدمتگزار، عمری را در مبارزات و خدمت خالصانه به مردم گذراند و از فرهنگ اصیل ساده زیستی و پایبندی به اصول انقلاب دست برنداشت.

خدمات و اقدامات ارزشمند و خیریه ایشان در حوزه بهداشت و درمان کشور نیز فصل پرباری است که یاد او را در تاریخ این کشور ماندگار خواهد کرد. اینجانب درگذشت آن مرحوم را به بازماندگان و علاقهمندان ایشان تسلیت میگویم و از درگاه خداوند برای آن مرحوم، رحمت و رضوان الهی و همجواری با صالحان و برای بازماندگان صبر و اجر مسألت دارم. رئیس مجلس هم در پیامی با ابراز تاسف از درگذشت سیاستمدار پیشکسوت و پزشک وارسته عباس شیبانی نماینده پنج دوره مجلس نوشت: این شخصیت برجسته که توانست با همراهکردن اخلاق و سیاست بهعنوان چهرهای مورد احترام و مقبولیت در نزد همگان جلوهگر شود از مبارزان دوران ستمشاهی و از فعالان سیاسی پیشاز انقلاب و بنیانگذار انجمن اسلامی پزشکان بود. محمدباقر قالیباف افزود: وی پس از پیروزی انقلاب هم بهعنوان خدمتگزاری مردمدار، سادهزیست، دلسوز و دارای صراحت بیان در عرصههای مختلف از جمله وزارت کشاورزی، مجلس خبرگان ، شورای شهر تهران و دانشگاه تهران خدمات شایانیرا به نظام و کشور عرضه داشتند. وی در ادامه پیام ضمن تسلیت فقدان این چهره ماندگار اخلاق و تواضع به ملت شریف ایران و خانواده وی، برای وی رحمت و علو درجات و برای بازماندگان صبر و اجر از درگاه خداوند متعال مسألت کرد.

در پیام رئیس قوه قضائیه هم آمده است: خبر درگذشت مرحوم عباس شیبانی موجب تأثر و تأسف خاطر اینجانب گردید. آن مرحوم در دوران مبارزات علیه رژیم طاغوت و پس از پیروزی انقلاب نیز در مسئولیتهایی همچون نمایندگی مجلس شورای اسلامی و شورای اسلامی شهر تهران، منشأ خدمات ارزندهای بودند. اینجانب ضمن تسلیت به خانواده محترم ُ شیبانی و سایر بستگان م ّ عزا برای آن مرحومرحمت واسعه و برای بازماندگان صبر و شکیبایی مسألت دارم. در پیام حاج سید حسن خمینی  می خوانیم: خبر درگذشت برادر عزیزمان مرحوم مغفور دکتر عباس شیبانی رحمت الله علیه باعث تأثر و تأسف شد. آن مرحوم از زمره پاکان و راستان بود و در زندگی خود بر اساس آنچه بدان اعتقاد داشت ثابت قدم زیست.

خدایش رحمت کند و در اعلا علیین او را با خوبان محشور دارد و به بازماندگان و دوستان ایشان صبر و اجر مرحمت فرماید. در پیام مهدی چمران رئیس شورای شهر تهران هم آمده است: خبر تلخ و ناگوار درگذشت دکتر عباس شیبانی، دوست عزیز، نیروی انقلابی، استاد دانشگاه، سیاستمدار و از مدیران خدوم نظام موجب تأثر و تألم فراوان گردید. دکتر شیبانی مجاهدی خستگی ناپذیر و مدیری با تقوا، پاک دست و دلسوز که ساده زیستی ایشان شهره خاص و عام بود. ایشان هم در دوران طاغوت همراه امام و یاران انقلاب نقش پررنگی در پیروزی انقلاب داشت و هم در ایام پس از پیروزی انقلاب در شورای انقلاب، نمایندگی مجلس خبرگان، وزیر کشاورزی، ریاست دانشگاه تهران، نماینده مجلس و عضو شورای شهر تهران و سایر مناصب اداری و اجرایی، خدمات ارزنده و ماندگاری را از خود به یادگار گذاشت. اینجانب از دوران مبارزات انقلاب ایشان را میشناختم و در سه دوره شورای شهر تهران افتخار همکاری با این مرد بزرگ، نیک اندیش و ساده زیست را داشتم و در تمام این سالها مراتب حسن خلق، پاک دستی، انقلابیگری، ولایتمداری و مردمداری ایشان بر همگان آشکار بود.

درگذشت یار دیرین امام و رهبری را به ملت بزرگ ایران، مقام معظم رهبری حضرت آیت الله خامنه ای و بیت معزز ایشان تسلیت عرض مینمایم، برای روح پاکش، رحمت و مغفرت و برای بازماندگان صبر جزیل از درگاه خداوند منان مسألت دارم. همچنین محمد مخبر معاون اول رئیس جمهوری ،سردار حسین سلامی فرمانده کل سپاه پاسداران ، بهرام عین اللهی وزیر بهداشت ،درمان و آموزش پزشکی ،حجت الاسلام والمسلمین حسن روحانی،علی بهادری جهرمی سخنگوی دولت در پیام هایی درگذشت مرحوم عباس شیبانی را تسلیت گفتند.

روزنامه هم میهن به بازخوانی زندگی سیاسی او پرداخت در قسمتی از این روزنامه آمده است: نام شیبانی در کنار چهره‌های برجسته ملی و مذهبی مانند مهدی بازرگان، آیت‌الله سیدمحمود طالقانی، یدالله سحابی، محمدرحیم عطایی، عباس رادنیا، حسن نزیه، منصور عطائی، عباس سمیعی، احمد صدرحاج‌سیدجوادی، حسن حبیبی در سال‌های پیش از پیروزی انقلاب و در جمع موسسان نهضت آزادی (1340) به چشم می‌خورد و پس از آن، حضور او در دادگاه سران نهضت آزادی در اردیبهشت دو سال بعد. دادگاهی به ریاست تیمسار سرتیپ حسین زمانی در پادگان عشرت‌آباد برای رسیدگی به اتهام مهدی بازرگان، یدالله سحابی، سیدمحمود طالقانی، عزت‌الله سحابی، عباس شیبانی، احمد علی‌بابایی، ابوالفضل حکیمی، محمدمهدی جعفری و پرویز عدالت‌منش  که به دلیل اقدام بر ضد امنیت کشور برگزار شده و پس از 31 جلسه روزنامۀ اطلاعات در 16 تیر 1343 خبر داد که «بازرگان و طالقانی به 10 سال حبس مجرد، دکتر شیبانی به 6 سال و سحابی‌های پدر و پسر هر یک به 4 سال حبس مجرد محکوم شده‌اند.» شیبانی که فعالیت سیاسی‌اش را از 19سالگی آغاز کرده بود با 9 بار محکومیت مجموعا به 13سال زندان در دوران پهلوی محکوم شد. اگرچه او در گفت‌وگو با سپید تاکید می‌کند که با وجود فشارها از سوی حاکمیت، دانشگاه تن به اخراج او نمی‌دهد با اینکه پیشتر در سال ۱۳۳۵ به دلیل حضور در تظاهرات حمایت از جمال عبدالناصر دستگیر و از دانشکده پزشکی اخراج شده بود، اما در دهه 40 دانشگاه تمام‌قد از او حمایت می‌کند. از خاطرات جالب او در دوران زندان‌اش در این سال‌ها، نحوه ازدواج‌اش با انسیه مفیدی است که خواستگاری و پس از آن ازدواج با خواهر هم‌بندی‌اش محمد مفیدی از اعضای مجاهدین خلق را آزاده شیبانی، دخترش در مصاحبه‌ای بیان می‌کند.

شیبانی و شورای انقلاب

شیبانی وقتی شورای انقلاب در دی‌ماه 57 به گفته امام و با حضور چهره‌هایی مانند مرتضی مطهری، محمدجواد باهنر، محمد بهشتی، اکبر هاشمی‌رفسنجانی و عبدالکریم موسوی‌اردبیلی تشکیل شد، در ایران نبود، حتی در روز پیروزی انقلاب هم به همراه همسرش برای درمان به خارج از کشور رفته بود و خود او درباره نحوه عضویت‌اش در شورای انقلاب به عباس سلیمی‌نمین چنین گفته بود:«‌دی‌ماه بود. شبی در خانه دکتر صدرحاج‌سیدجوادی بودیم، دکتر باهنر پیشنهاد کرد عضو شورای انقلاب شوم. قبول کردم اما گفتم برای معالجۀ همسرم راهی انگلستان هستم. گفتند باشد. درمان طول کشید و من روز 22 بهمن هم در انگلستان بودم و  بعد از پیروزی انقلاب بازگشتم. ‌در اسفندماه آقای هاشمی را بعد از برگشت به ایران دیدم. گفت: «فردا جلسه شورای انقلاب است. بیا. در جلسه شرکت کردم، دیدم قبل از آن دکتر باهنر تنها صورت‌جلسه‌ها را خلاصه‌نویسی می‌کرده و من شدم دبیر جلسات و تمام مذاکرات را ثبت می‌کردم.» در حساب بانکی که به نام شورای انقلاب در خیابان شریعتی روبه‌روی تخت‌جمشید (طالقانی کنونی) باز شد، سه نفر صاحب امضا بودند: طالقانی، بنی‌صدر و شیبانی. با وجود نقش او در این شورا اما این را هم باید یادآور شد که نبود او در جلسات آغازین شورای انقلاب نشان از آن دارد که او نقشی در روی کار آمدن مهدی بازرگان و دولت موقت نداشته است و نامه سرگشاده او درباره مخالفتش با نظر بازرگان در قبال جنگ و ولی‌فقیه هم از جمله نشانه‌هایی است که شاید بتوان آن را آغازگر تغییر مسیر او از هم‌طیفی‌هایش دانست. به هر حال پس از استعفای دسته‌جمعی دولت موقت، برای مدتی شورای انقلاب اداره کشور و دولت را در دست گرفت و در این بین شیبانی که پزشکی خوانده بود؛ به دور از تصور همگان به‌عنوان وزیر کشور انتخاب شد و او هم رضا اصفهانی، از شرعی‌گویان در حسینیه ارشاد و سخنرانان در حوزه اقتصاد اسلامی را با نگاه خاص به موضوع اصلاحات ارضی به‌عنوان معاون انتخاب کرد؛ معاونی پرحاشیه که بسیاری عملکرد او را مصداق غلبه نگاه مارکسیستی می‌دانستند و تجمعات و اعتراضات بسیاری به‌ویژه در مناطق شمالی و در میان زمین‌داران علیه او و البته تجمعات از سوی کارگران بر زمین در حمایت او اتفاق افتاد.

شیبانی و مجلس خبرگان قانون اساسی

شیبانی از جمله افرادی بود که در میان 75 عضو مجلس خبرگان قانون اساسی حضور داشت. اگرچه ابتدا قصد بر این بود که مجلس موسسان شکل بگیرد و تعداد زیادی از افراد به نمایندگی از طیف‌های مختلف جامعه حضور یابند، اما در نهایت در پی انتخابات ۱۲ مرداد ۱۳۵۸، در روز ۲۸مرداد به ریاست حسینعلی منتظری تشکیل شد. با این حال در انتخابات این مجلس طیف‌های سیاسی گوناگون حضور داشتند، از جمله رهبران حزب توده و چهره‌هایی مانند احمد فردید. در این بین نیروهای ملی و مذهبی ائتلاف کردند و لیست مشترک دادند؛ لیستی 10 نفره متشکل از  طالقانی، بهشتی، منتظری، بنی‌صدر، سحابی، شیبانی، موسوی‌اردبیلی، علی‌محمد عرب، گل‌زادۀ غفوری و منیرۀ گرجی که پیروز انتخابات شدند. علی‌اصغر حاج‌سیدجوادی، نفر یازدهم شد. در این دوران و در مصوبات این مجلس بنابر متن مذاکرات، نقش شیبانی چندان پررنگ نیست.

شیبانی و مجالس

شیبانی در سال‌های بعد در مجلس شورای اسلامی اول تا پنجم حضور داشت و به‌تبع آن نقش‌هایی در تصمیمات این مجالس ایفا کرده است؛ از رای به عدم کفایت بنی‌صدر گرفته تا آنچه در مجلس سوم اتفاق افتاده و حتی بحث‌های بسیاری با دولت میرحسین موسوی و بهزاد نبوی در مجلس داشته است. البته در این زمان او همچنان عرقش به مصدق را نشان می‌دهد؛ چنانچه در مجلس پنجم وقتی که سیدرضا تقوی در نطقی به مصدق تاخت، او در مقام دفاع از مصدق برآمد و ملی کردن نفت توسط او را کاری بزرگ در تاریخ ایران خواند. اگرچه بسیاری او را ناظم مجالس می‌دانند، همواره نگران ریخت و پاش‌ها و نحوه برگزاری جلسات بوده است که البته بعدها این موضوع به حضورش در شورای شهر تسری پیدا کرد.
طی این دوران دو بار هم به سمت انتخابات ریاست‌جمهوری رفته که البته هر دوی این موارد هم به قصد رقابت نبوده تا جایی که بسیاری می‌گویند در هر دو حضور به جز اینکه کاندیدای پوششی بوده است؛ رسما حمایتش از رقیب را اعلام کرده و به‌دنبال اینکه ظاهر انتخابات حفظ شود، بوده است. در سال 1360 پس از عزل بنی‌صدر او در رقابتی با علی‌اکبر پرورش، حبیب‌الله عسگراولادی و محمدعلی رجایی در انتخابات شرکت کرد و در سال 68 هم پس از فوت امام خمینی در رقابت با هاشمی‌رفسنجانی قرار می‌گیرد و هر دو بار بر این موضوع تاکید داشته است.

شیبانی و آبادگران

آخرین بخش برای جدایی شیبانی از نهضت آزادی و نقطه نهایی آن به انتخابات شورای اسلامی شهر دوره دوم 1381 باز می‌گردد؛ پس از آنکه شورای شهر اول نیمه‌کاره رها شد و دوره دوم آزادترین انتخابات شورای شهر برگزار شد. نام شیبانی نه در لیست هم‌فکران سابق یا حداقل هم‌نظران نزدیکتر، بلکه در لیست آبادگران در کنار مهدی چمران و حسن بیادی و سایر اصولگرایان قرار گرفت و همین شد که او گسست را به‌طور رسمی اعلام و به جرگه مخالفان سیاسی جبهه سابق خود وارد شد. او با همین لیست به شورای شهر رفت و سه دوره در آنجا ماند و در این دوره‌ها، شهرداری محمود احمدی نژاد و محمدباقر قالیباف رقم خورد.

روزنامه اطلاعات در این باره با انتشار مطلبی نوشت: بیش از پنج دهه همراهی و آشنایی با دکتر شیبانی، مقاطع مهمی از تاریخ مبارزات مردم ایران را قبل و بعد از انقلاب اسلامیبرای یاران امام راحل و مبارزان و انقلابیون
رقم زده که حضرت آیتالله خامنهای به آن اشاره کردند. دور از انتظار هم نبود در این مراسم که اعضای خانواده آن مرحوم هم حاضر بودند، اشاراتی به این همراهی پنجاه و چند ساله با انقلاب شود: «ایشان تازه از زندان آزاد شده بود، به نظرم سال ۴۷یا48بود که با ایشان آشنا شدیم... من با مرحوم طاهر احمدزاده از مشهد آمدیم تهران، کاری داشتیم اینجا، لازم بود جمعی از افراد صاحب فکر و صاحب نظر و مانند اینها مثل آقای طالقانی، مهندس بازرگان، دکتر سحابی، اینهایی که بودند، جمع می شدند؛ من و آقای احمدزاده یک حرفی برای آنها داشتیم. احمدزاده گفت که جمع کردن اینها کار ما نیست، کار عبّاس شیبانی است؛ او می تواند اینها را جمع کند. این بود که با ایشان تماس
گرفتیم و آمد و گفتیم ما چنین کاری داریم، فوراً به نظرم شاید در ظرف دو روز  یک جلسه پانزده شانزده نفره، از دکتر شریعتی، ّ آقای بهشتی، آقای مطهری، همه را جمع کرد؛ یک آدم این جوری بود؛ آمادهبهکار. بعد از انقلاب هم به معنای واقعی کلمه ایشان مشغول کار بود، مشغول تلاش بود». َ اما سمت دیگر همه این تلاشها و مجاهدتهای مرحوم دکتر شیبانی، همراهی همسری بود که در این مسیر از هیچ اقدامی برای کمک فروگذار نکرد. موضوعی که از
چشم رهبر انقلاب اسلامی پنهان نماند. گویی که نمیشود از تلاشها و مجاهدتهای آن مرحوم سخن گفت ولی از همسرش مرحوم خانم انسیه مفیدی یادی نکرد: «خانمش هم با ً ایشان خیلی واقعاهمراهی کرد. خدا انشاءالله خانم مفیدی را رحمت کند.» آیین تشییع و خاکسپاری پیکردکترشیبانی هم دیروز در قطعه 70بهشت زهرا برگزارشد. در این مراسم از اعضای شورای شهر تهران ناصر امانی و از مسئولان سرلشکر رحیم صفوی، دکتر کولیوند،دکتر قاضی زاده هاشمی وزیر اسبق بهداشت و حجت الاسلام و المسلمین قرائتی حضور داشتند. گفتنی است: مراسم یادبودآن مرحوم فردا از ساعت ۱۸تا ۱۹:۳۰در مسجد نور میدان فاطمی برگزار خواهد شد. دکتر عباس شیبانی از مبارزان قدیمی
دوران انقلاب اسلامی بود که عضویت در شورای انقلاب، نمایندگی مجلس خبرگان قانون اساسی، وزیر کشاورزی، پنج دوره نمایندگی مردم تهران در مجلس ، ریاست دانشگاه تهران و سه دوره عضویت در شورای شهر تهران از سوابق وی به شمارمی رود.

گزارش از محمد جهاد